Til prekener

 Pinsedag I

 NKK St Olav, Ålesund

 15.mai 2005

f. Ottar Mikael Myrseth

Joh 14:23-29  Det ånder himmelsk over støvet

Det er Grundtvig som etter mi meining har skapt den mest fantastiske pinsestemninga med den salmen vi song til inngang: ”I all sin glans nu stråler solen”. Når vårsola strålar i full glans og kastar lys over nådestolen og skaparverket vaknar til liv av døde, er det vårstemning og himmelsk lovsong i eitt. Det er Faderen som opnar Paradiset for dei som i tida sin morgon miste det. Det nye lyset og det nye livet fører himmelen ned på jorda, fører dei bortkomne attende til sin heim.

Det handlar om at det ånder himmelsk over støvet, for ned over det døde skaparverket, over dei døde beina i dalen daler Skaparanden. I Hans namn som kom til jorda med nådestolen og skapte den sigeren som gjer at alt levande vert sett fri frå det dødens fangetak, skjer alt dette.

Dette er det betre å lovsynge enn å forklare. For det er song som vert skapt når den himmelske ånd fer fram over støvet. Dei døde tek til å synge, lovsynge. Naturen og dei utløyste menneskeborna tek til å synge om Paradiset. Dei tek til å stavre seg avgarde mot Paradis med song. Dette kallar Grundtvig for takkesongens offerskål.

Det skjer i Jesu namn som sameinar dei splitta tungemål, som forsonar dei uforsonte grupper, som forliker dei bitre og hatske folkeslaga. Frå alle skal eit evig halleluja runge gjennom kosmos.

Dette er den nye tidsalder, pinsetida. Dei utløyste skal sjå denne nye lysglansen. Dei skal sjå samanhengar dei ikkje har sett før. Dei skal oppleve hendingar dei berre har høyrt om. Dei skal erfare det livet dei berre har fantasert om. Det skal vere fargar, krefter, stemningar, opplevingar, sigrar som det før berre har gått gjetord om.

Likevel snakkar vi her om løyndomar, om hoff-hemmeligheter. Jesu tale som vi har høyrt nettopp, vart utløyst av eit spørsmål frå Judas om kvifor Jesus vil openberre seg berre for dei truande og ikkje for verda. Det har seg slik, seier Jesus, at desse samanhengane, denne pinse-vår-stemninga, er tilgjengeleg berre for dei som elskar og held fast på Jesu ord, som lever etter Hans vilje. Der er nøkkelen til det nyopna Paradiset. Gjennom kjærleiken og gjennom Jesu ord kjem også Heilaganden for å lære oss, for å øve inn, opne, utfalde, skape alt dette som høyrer med til denne nye tidsalderen. Men han er ein hoff-predikant, ein hoff-rettleiar, som opnar for dei som kjem til hoffet. Det er dei som kjem i tru og med kjærleik til Jesus. Dei får del i Heilagandens leksjonar når Han lærer og påminner.

Då skal fred falle over Guds born. Ikkje den freden som fredsmeklarar og fredskorps under FN-flagg eller NATO-flagg kan skape. Men den fred som overgår all forstand. Den fred som ber oss like inn i æva. Den freden som rår i Paradiset og som er evig.

I kva ligg denne store forandringa som pinsa skaper?

Salmisten seier at når Gud sender ut sin Ande, vert heile jordflata nya opp att. Det handlar ikkje fyrst om skaparverket og miljøet, men fyrst om menneska. Han forandrar dei menneska som let Han blåse gjennom seg. Når Heilaganden kjem over eit menneske, vert alle ting sett i eit nytt lys for det mennesket. Det som før var eit dødt skjelett, vert ein levande lekam. Det som før var berre tørre ord, vert livgjevande tale. Dei gamle sanningane vert plutseleg gjennomlyst og relevante, dei angår kvardagslivet. Det som før berre var i hovudet, sig ned i hjartet og får prege heile livet. Det som før berre var nyting og begjær, vert til opplevingar av meining og samanheng. Evangelia vert dagsaktuelle ord til meg. For Anden kjem ikkje berre med nye overflate-meldingar, men han utforskar djupnene i Gud og formidlar dei (1. Kor 2:10).

Det er typisk for Heilaganden at han skaper djupne. Han gjer livet tredimensjonalt. Det som før rørte seg berre på overflata, vert høgt og djupt, vert stort og romsleg. Det som før var berre teikningar, vert levande personar og hendingar i det landskapet der eg lever livet mitt.

Når Heilaganden tek til å leve i eit menneske, slik han lovar på pinsedagen, når det tek til å ånde himmelsk over støvet i eit menneskeliv, vert alle ting annleis enn dei før var. Dette mennesket tek til å kjenne smak når det bed. Dette mennesket vert aldri lei av å kviskre til Gud: ”Abba, Far.” Det tek til å synge inni mennesket, ein song og ein musikk som er frå himmelen. Sjøl ikkje under dei vanskelegaste motgangar, opphøyrer den songen og musikken. For han har ei anna kjelde enn dei jordiske livs-erfaringane. Livet syng gjennom døden, lyset syng gjennom mørkret, varmen syng gjennom kulden, fellesskapen syng gjennom einsemda. Menneske vert samanbundne med kvarandre ved denne Anden. Forbitring og uforsonte hjarte vert opna. Og dei vert bundne saman gjennom Anden med Kristus deira bror og med Faderen deira Far.

Det var dette som hende med jomfru Maria. Då ho svarte ja til kallet, kom Heilaganden over henne, og i den stunda vart Gud eit menneske. Gud som før det berre var løynd, usynleg, uutgrunneleg, vert eit bankande hjarte i Marias morsliv. Han tek til å leve i den synlege verda, tredimensjonal og konkret. Dette skjer i den stunda Heilaganden rører ved Maria.

Det var ei pinseerfaring Maria hadde den dagen. Det ånda himmelsk over støvet i den enkle heimen i Nasaret. Det kan ånde himmelsk over støvet også i ditt liv. Du kan opne huset ditt og livet ditt slik at Heilaganden kan blåse inn i det. Då vert Gud den største krafta i livet ditt. Då lever Anden i deg. Då lever du for Hans skuld. Du ynskjer at Han skal bu i ditt indre rom og tale, rope i ditt hjarte. Då lever Han i deg.

”Talsmannen, Den Heilage Ande, som Faderen skal senda i mitt namn, han skal læra dykk alt og minna dykk om alt det eg har sagt dykk,” seier Jesus. Difor skal vi aldri slå oss til ro med det vi har. Han har alltid meir å gi. Han har meir liv, meir lys og meir Paradis for den som søkjer Han. ”Han som Gud har sendt, talar Guds ord, for Gud gjev Anden utan mål,” skriv evangelisten Johannes (3:34).

Så skal alt det som skjer vere 

til ære for Faderen, Sonen og Heilaganden, som var, er og blir, éin sann Gud, frå æve til æve.

Til toppen